محمد مهريار

620

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

مركز آمار ايران ، شمارهء 289 ، چاپ سال 1350 ه . ش نام اين ديه از قلم افتاده است . در فرهنگ جغرافيايى اصفهان ( از آن به همين اسم ياد شده ) و گفته شده نام ديگر آن باغ برج است . اطلاعات شخصى من دربارهء اصفهان و ديه‌هاى آن و بويژه ماربين حاكى است كه باغ برج نام ديگرى از ككنان نيست ، بلكه اين ديه براى خودش جايى است و باغ برج قسمتى از آن است كه در شمال آبادى قرار دارد و جادهء آسفالت اصفهان - نجف‌آباد از ميان آن مىگذرد . در شمال جادهء اصفهان - نجف‌آباد ، باغ بزرگى بود و هست و برج كبوترى در ميان آن قرار داشت و به اين جهت آن را باغ برج مىگفتند . در جنوب جاده تا برسد به دهكدهء ككنان زمين چندانى نيست و معلوم نيست به چه دليلى گفته‌اند كه باغ برج نام ديگر اين آبادى است . به‌هرحال براى اين ديه جمعيتى برابر 50 خانوار ذكر كرده‌اند و از ذكر تعداد نفرات نامى برده نشده است و على القاعده بايد بين 250 تا 300 نفر جمعيت داشته باشد . « 1 » اين ديه در شمال رودخانه و جايى بسيار باصفا و محفوف به بيشه‌ها و درختستان‌ها واقع شده و اهالى آن به شغل تهيهء نهال و درخت و اندكى زراعت اشتغال دارند . گفتيم كه تا كوه آتشگاه ديه را فاصلهء زيادى نيست و چون كوه آتشگاه در وسط بوستانهاى اصفهان واقع شده است اين ديه نيز در سابق هم مثل امروز بيشتر درختستان بوده است و به همين دليل و به دليل نام آن بايد قدمت بسيار داشته باشد . واژه‌شناسى : فورا بگوييم كه نام ديه مطلقا ارتباطى با « كك » ( كيك ) آن حشرهء پليد موذى كه مزاحم آرامش انسان است ندارد . جزء دوم آن « نان » باز مربوط به نان كه عنصر اصلى سفره ايرانى است نمىباشد و واژه از اين هردو سخت به دور است . ببينيم تقطيع آن چگونه است . اگر اين نام را تجزيه كنيم به سه جزء « كك + ن + ان » مىرسيم جزء اول « كك » ، تخفيف يافتهء « كهك » است و خود « كهك » در تقطيع مىشود « كه + ك » . « كهك » يعنى « كه » و « كاريز كوچك » و به اين نام در اطراف كشور شايد صد محل ناميده مىشود ، از جمله كهك ( مراغه ، اراك ، تفرش ، زابل ، ساوه دو محل ، قزوين غيره و غيره ) صورت كهق تصحيف شدهء آن است . به‌هرحال « كهك » يا « كه كوچك » ( قنات كوچك ) در گردونه تطور و زير و رو شده از تلفظات صعب به آسان به صورت « كك » درآمده است . اين تطور بسيار

--> ( 1 ) - ن . ك . به : فرهنگ جغرافيايى اصفهان زير همين عنوان .